نفقه فرزندان بالای 18 سال: راهنمای جامع دریافت و قوانین
نفقه فرزندان بالای 18 سال: راهنمای جامع حقوقی (شرایط، مسئولین و نحوه مطالبه)
نفقه فرزندان بالای ۱۸ سال در قانون ایران، بر خلاف تصور رایج، در شرایط خاصی مانند ادامه تحصیل، بیماری یا عدم توانایی در تأمین معاش، همچنان به آن ها تعلق می گیرد. بسیاری گمان می کنند که با رسیدن فرزند به سن قانونی ۱۸ سالگی، تکلیف پرداخت نفقه از عهده والدین ساقط می شود، اما قوانین مدنی و حمایت خانواده، شرایط ویژه ای را برای حمایت از فرزندان بالغ نیازمند پیش بینی کرده اند. آشنایی با این شرایط نه تنها برای فرزندان جهت مطالبه حقوق خود، بلکه برای والدین و مسئولین پرداخت نفقه نیز جهت آگاهی از تکالیف قانونی شان ضروری است. در این مقاله، به بررسی دقیق ابعاد حقوقی نفقه فرزندان بالای ۱۸ سال، از جمله شرایط قانونی، مسئولین پرداخت، نحوه مطالبه و ضمانت های اجرایی آن، با استناد به قوانین مرتبط، پرداخته خواهد شد.
مفهوم حقوقی نفقه و مسئولیت پرداخت آن در قانون ایران
نفقه یکی از مفاهیم کلیدی در حقوق خانواده است که به معنای تأمین نیازهای اساسی و معیشتی اشخاص واجب النفقه است. این مفهوم در قانون مدنی ایران به تفصیل مورد بررسی قرار گرفته و سلسله مراتب مسئولیت پرداخت آن نیز مشخص شده است. آگاهی از تعریف دقیق نفقه و ترتیبات قانونی پرداخت آن، گام نخست در درک نفقه فرزندان بالای ۱۸ سال است.
تعریف نفقه در قانون مدنی
ماده ۱۲۰۴ قانون مدنی ایران نفقه اقارب را به روشنی تعریف کرده است. بر اساس این ماده، نفقه اقارب شامل تأمین نیازهایی از قبیل مسکن، البسه، غذا، اثاث البیت و همچنین هزینه های درمانی و تحصیلی است. نکته مهم این است که این نیازها باید به قدر رفع حاجت و متناسب با شأن و موقعیت خانوادگی و اجتماعی شخص واجب النفقه باشد. بنابراین، نفقه تنها به نیازهای اولیه محدود نمی شود و شامل جنبه های دیگری از زندگی نیز می گردد که عرفاً جزو مایحتاج ضروری محسوب می شوند.
نفقه اقارب عبارت است از تأمین مسکن، البسه، غذا، اثاث البیت و همچنین هزینه های درمانی و تحصیلی به قدر رفع حاجت و متناسب با شأن شخص واجب النفقه.
سلسله مراتب مسئولین پرداخت نفقه اقارب
قانون گذار در ماده ۱۱۹۹ قانون مدنی، ترتیب خاصی را برای مسئولین پرداخت نفقه اقارب، از جمله نفقه فرزندان، در نظر گرفته است. این سلسله مراتب به شرح زیر است:
- پدر: در اولویت اول و اصلی ترین مسئول پرداخت نفقه فرزندان، پدر قرار دارد. تکلیف پرداخت نفقه تا زمانی که پدر توانایی مالی دارد، بر عهده اوست.
- جد پدری (پدربزرگ): در صورتی که پدر فوت کرده باشد یا به دلیل عدم توانایی مالی قادر به پرداخت نفقه نباشد، این تکلیف به عهده جد پدری قرار می گیرد.
- مادر: اگر پدر و جد پدری در قید حیات نباشند یا توانایی مالی برای پرداخت نفقه را نداشته باشند، مادر مسئولیت پرداخت نفقه را بر عهده خواهد داشت.
- اجداد مادری و جدات پدری: در صورت نبودن یا عدم توانایی مالی افراد مذکور، این مسئولیت به ترتیب بر عهده اجداد مادری و جدات پدری قرار می گیرد.
این ترتیب نشان دهنده اهمیت حمایت مالی از فرزندان و پیش بینی راه های متعدد برای تأمین معاش آن ها در صورت عدم امکان پرداخت توسط فرد اصلی است.
تفاوت نفقه زوجه و نفقه اقارب
یکی از نکات حائز اهمیت در بحث نفقه، تفاوت میان نفقه زوجه (همسر) و نفقه اقارب (خویشاوندان) است. مهم ترین تفاوت آن ها در این است که زوجه می تواند نفقه گذشته خود را نیز مطالبه کند، در حالی که بر اساس ماده ۱۲۰۶ قانون مدنی، اقارب تنها می توانند نفقه حال و آینده خود را مطالبه کنند و مطالبه نفقه گذشته آن ها امکان پذیر نیست. این بدان معناست که در مورد فرزندان، دادگاه تنها می تواند حکم به پرداخت نفقه از زمان تقدیم دادخواست به بعد را صادر کند.
شرایط تعلق نفقه به فرزندان بالای 18 سال
با وجود رسیدن فرزندان به سن قانونی ۱۸ سالگی، نفقه به صورت خودکار قطع نمی شود. قانون، شرایطی را پیش بینی کرده است که در صورت وجود آن ها، حتی فرزندان بالغ نیز می توانند مستحق دریافت نفقه باشند. مهم ترین این شرایط، عدم توانایی فرزند در تأمین معاش خود است.
اصل نداری و عدم توانایی در تأمین معاش
ماده ۱۱۹۷ قانون مدنی، سنگ بنای تعلق نفقه به اقارب است. بر اساس این ماده، شخصی مستحق دریافت نفقه است که «ندار بوده و نتواند به وسیله اشتغال به شغلی، وسایل معیشت خود را فراهم سازد». این دو شرط، یعنی «نداری» و «عدم توانایی در تأمین معاش»، ارکان اصلی تعلق نفقه به فرزند بالغ هستند. منظور از نداری، نداشتن مال و اموال کافی برای تأمین نیازهای زندگی است و عدم توانایی در تأمین معاش نیز به این معناست که فرزند نمی تواند با کار کردن، مخارج خود را به دست آورد. بنابراین، صرف رسیدن به ۱۸ سالگی به معنای قطع نفقه نیست، بلکه وضعیت مالی و توانایی کسب درآمد فرزند مورد بررسی قرار می گیرد.
مهمترین مصادیق عدم توانایی در تأمین معاش برای فرزند بالغ
در رویه قضایی، مواردی به عنوان مصادیق بارز عدم توانایی در تأمین معاش برای فرزندان بالغ شناخته شده اند که به شرح زیر هستند:
ادامه تحصیل
یکی از شایع ترین و مهم ترین دلایل تعلق نفقه به فرزندان بالای ۱۸ سال، ادامه تحصیل است. اگر فرزند مشغول به تحصیل باشد و این تحصیل مانع از اشتغال او به کار برای تأمین معاش شود، مستحق نفقه خواهد بود. این وضعیت شامل مقاطع مختلف تحصیلی، از جمله دانشگاهی، می شود.
- آیا نوع دانشگاه (دولتی، آزاد، غیرانتفاعی) تفاوتی ایجاد می کند؟ معمولاً نوع دانشگاه در اصل تعلق نفقه تفاوتی ایجاد نمی کند، اما ممکن است در میزان نفقه (با توجه به شهریه و سایر هزینه ها) مورد توجه قرار گیرد.
- تأثیر معدل، ترک تحصیل یا مردود شدن: فرزند باید در تحصیل خود جدیت داشته باشد و تلاش معقولی برای ادامه آن نشان دهد. ترک تحصیل بدون دلیل موجه یا مردود شدن های مکرر که نشان دهنده عدم جدیت است، می تواند منجر به قطع نفقه شود.
بیماری و ناتوانی
در صورتی که فرزند بالغ به دلیل بیماری (جسمی یا روانی) یا ناتوانی (معلولیت) قادر به کار کردن و کسب درآمد نباشد، حتی اگر سن او بالای ۱۸ سال باشد، همچنان مستحق دریافت نفقه است. در این موارد، ارائه مدارک پزشکی معتبر برای اثبات بیماری یا ناتوانی ضروری است.
بیکاری با وجود تلاش
گاهی اوقات، فرزند بالغ با وجود تلاش برای یافتن شغل و اثبات جستجوی کار (مثلاً با ارائه مدارک مربوط به ارسال رزومه، شرکت در مصاحبه ها یا عدم سابقه بیمه)، موفق به کسب درآمد نمی شود. در چنین شرایطی نیز، اگر وی مال و اموالی برای گذران زندگی نداشته باشد، مستحق نفقه شناخته می شود. البته اثبات این تلاش و عدم موفقیت بر عهده مدعی نفقه است.
تفاوت نفقه فرزند پسر و دختر بالای 18 سال
گرچه اصل تعلق نفقه به دلیل نداری و عدم توانایی در تأمین معاش برای هر دو جنس صادق است، اما در جزئیات، تفاوت هایی بین نفقه فرزند پسر و دختر بالای ۱۸ سال وجود دارد:
- فرزند دختر: معمولاً تا زمان ازدواج، در صورتی که شغل و درآمد مستقل نداشته باشد، مستحق دریافت نفقه از پدر است. این قاعده تا حد زیادی در رویه قضایی تثبیت شده است.
- فرزند پسر: نفقه فرزند پسر بالای ۱۸ سال تا زمان استقلال مالی، پایان تحصیلات دانشگاهی یا اتمام دوران خدمت سربازی (در صورت عدم توانایی کار پس از آن) ادامه می یابد. پس از اتمام تحصیل و سربازی، انتظار می رود که پسر به دنبال کار و کسب درآمد باشد. اگر با وجود توانایی، کاری پیدا نکند یا تمایلی به کار نداشته باشد، ممکن است نفقه او قطع شود.
نحوه مطالبه نفقه فرزند بالای 18 سال از مراجع قانونی
در صورتی که فرزند بالغ مستحق دریافت نفقه باشد اما مسئولین پرداخت از انجام این تکلیف خودداری کنند، امکان مطالبه قانونی نفقه از طریق مراجع قضایی وجود دارد. این فرآیند دارای مراحل و ضوابط مشخصی است که باید رعایت شوند.
چه کسی می تواند دادخواست بدهد؟
با رسیدن فرزند به سن ۱۸ سالگی، وی از نظر قانونی بالغ و رشید محسوب می شود و می تواند شخصاً حقوق خود را پیگیری کند. بنابراین:
- خود فرزند بالای 18 سال: به دلیل رسیدن به سن رشد قانونی و اهلیت استیفا، خود فرزند می تواند به عنوان خواهان، دادخواست مطالبه نفقه را تقدیم دادگاه کند.
- قیم یا ولی فرزند: در صورتی که فرزند بالغ، به دلایلی مانند جنون یا عدم رشد عقلی، اهلیت استیفا نداشته باشد و توانایی طرح دعوا را شخصاً نداشته باشد، قیم یا ولی او می تواند از جانب وی اقدام به مطالبه نفقه کند.
مرجع صالح برای رسیدگی
دعاوی مربوط به نفقه فرزندان، از جمله نفقه فرزندان بالای ۱۸ سال، در صلاحیت دادگاه خانواده است. این دادگاه هم از نظر ذاتی و هم از نظر محلی (دادگاه محل اقامت خوانده یا خواهان) صالح به رسیدگی خواهد بود.
مراحل کلی طرح دعوا
فرآیند مطالبه نفقه در دادگاه خانواده، شامل مراحل زیر است:
- تنظیم دادخواست مطالبه نفقه: خواهان (فرزند یا نماینده قانونی او) باید یک دادخواست رسمی تنظیم کند که در آن خواسته خود (مطالبه نفقه) و دلایل و مستندات مربوطه را به روشنی ذکر کند.
- ثبت دادخواست در دفاتر خدمات قضایی الکترونیک: دادخواست باید از طریق دفاتر خدمات قضایی الکترونیک ثبت و به دادگاه صالح ارسال شود.
- حضور در جلسات دادگاه: طرفین دعوا باید در جلسات دادگاه حضور یابند و دفاعیات خود را مطرح کنند.
- ارجاع به کارشناسی (در صورت لزوم): در بسیاری از موارد، دادگاه برای تعیین میزان نفقه، موضوع را به کارشناس رسمی دادگستری ارجاع می دهد تا با توجه به شرایط و عرف، مبلغ نفقه را تعیین کند.
مدارک لازم برای مطالبه نفقه
برای طرح دادخواست مطالبه نفقه، ارائه مدارک زیر ضروری است:
- شناسنامه و کارت ملی فرزند و منفق: جهت احراز هویت و رابطه خویشاوندی.
- مدارک تحصیلی (در صورت دانشجو بودن): گواهی اشتغال به تحصیل، ریز نمرات و سایر مدارک مربوط به وضعیت تحصیلی.
- مدارک پزشکی (در صورت بیماری یا ناتوانی): گواهی پزشک معالج، مدارک بستری یا هر سندی که بیماری یا ناتوانی فرزند را تأیید کند.
- شواهد مربوط به عدم تمکن مالی فرزند: مانند گواهی بیکاری از کاریابی، عدم سابقه بیمه، یا هر مدرکی که نشان دهنده نداشتن مال و درآمد کافی باشد.
- شواهد مربوط به تمکن مالی منفق: فیش حقوقی، گواهی اشتغال به کار، مدارک مالکیت املاک و مستغلات، گردش حساب بانکی و سایر اسناد مالی که توانایی پرداخت کننده نفقه را اثبات کند.
عوامل موثر در تعیین میزان نفقه فرزند بالای 18 سال
تعیین میزان نفقه یک امر ثابت و یکسان برای همه نیست و بستگی به عوامل متعددی دارد که دادگاه با ارجاع به کارشناس رسمی دادگستری و بررسی این عوامل، مبلغ عادلانه و متناسب را مشخص می کند.
نیازهای متعارف فرزند
میزان نفقه باید پاسخگوی نیازهای متعارف فرزند باشد. این نیازها با توجه به شأن خانوادگی، موقعیت اجتماعی و نیازهای فردی فرزند تعیین می شود و شامل موارد زیر است:
- هزینه های زندگی: شامل مسکن (اجاره بها یا سهم از آن)، خوراک، پوشاک و اثاث البیت. این موارد باید متناسب با عرف و وضعیت اجتماعی خانواده باشد.
- هزینه های تحصیل: شامل شهریه دانشگاه، خرید کتاب و لوازم التحریر، هزینه های رفت و آمد و سایر مخارج مربوط به آموزش.
- هزینه های درمانی و بهداشتی: شامل ویزیت پزشک، دارو، بیمه درمانی و سایر نیازهای بهداشتی.
- هزینه های تفریح و سایر مایحتاج عرفی: با توجه به سن و سال فرزند و عرف جامعه، هزینه های تفریحی و فرهنگی نیز می تواند بخشی از نفقه محسوب شود.
تمکن مالی پرداخت کننده نفقه
یکی دیگر از ارکان اصلی در تعیین میزان نفقه، توانایی مالی منفق (پرداخت کننده نفقه) است. ماده ۱۱۹۸ قانون مدنی تصریح می کند که «کسی ملزم به انفاق است که متمکن از دادن نفقه باشد؛ یعنی بتواند نفقه بدهد بدون اینکه از این حیث در وضع معیشت خود دچار مضیقه گردد.»
- میزان درآمد و دارایی منفق: دادگاه به درآمد ثابت (حقوق و دستمزد)، درآمد ناشی از کسب و کار، اجاره املاک و سایر منابع مالی منفق توجه می کند. همچنین دارایی های قابل نقد شدن نیز در نظر گرفته می شوند.
- وضعیت زندگی و سایر تعهدات مالی منفق: هزینه های زندگی شخصی منفق، تعداد افراد تحت تکفل او، سایر دیون و تعهدات مالی قانونی وی نیز در محاسبه تمکن مالی لحاظ می شود.
نقش کارشناس رسمی دادگستری
در اغلب پرونده های مطالبه نفقه، دادگاه برای تعیین دقیق و عادلانه میزان نفقه، موضوع را به کارشناس رسمی دادگستری ارجاع می دهد. کارشناس با بررسی دقیق نیازهای فرزند، شرایط زندگی، شأن خانوادگی، موقعیت جغرافیایی و مهم تر از همه، تمکن مالی منفق، مبلغ مشخصی را به عنوان نفقه ماهانه تعیین و به دادگاه گزارش می کند. این گزارش معمولاً مبنای صدور حکم دادگاه قرار می گیرد.
نفقه فرزندان بالای 18 سال در سناریوهای خاص
موضوع نفقه فرزندان بالای ۱۸ سال، همواره در چارچوب یک قاعده کلی قرار نمی گیرد و ممکن است در شرایط ویژه و سناریوهای خاص، ابعاد و احکام متفاوتی داشته باشد که درک آن ها برای هر دو طرف دعوا ضروری است.
نفقه فرزند بعد از فوت پدر
همانطور که قبلاً ذکر شد، پدر اولین مسئول پرداخت نفقه فرزندان است. اما در صورتی که پدر فوت کند، مسئولیت پرداخت نفقه به ترتیب سلسله مراتب قانونی به عهده سایر اقارب واجب النفقه قرار می گیرد:
- جد پدری: در صورت فوت پدر، مسئولیت اصلی نفقه به عهده پدربزرگ (پدر پدر) قرار می گیرد، مشروط بر اینکه او تمکن مالی داشته باشد.
- مادر: اگر جد پدری در قید حیات نباشد یا توانایی مالی برای پرداخت نفقه را نداشته باشد، مادر مسئول پرداخت نفقه خواهد بود.
- سایر اقارب: در مراحل بعدی، اجداد مادری و جدات پدری، در صورت وجود شرایط، مکلف به پرداخت نفقه می شوند.
مطالبه نفقه در این حالت از وراث یا مسئولین بعدی، با تقدیم دادخواست به دادگاه خانواده امکان پذیر است. نکته مهم این است که اگر از اموال پدر متوفی مالی به ارث رسیده باشد که کفاف نفقه را بدهد، می توان از آن محل نیز برای تأمین نفقه فرزند استفاده کرد.
نفقه فرزند در دوران خدمت سربازی
یکی از پرسش های رایج در خصوص نفقه فرزندان پسر بالای ۱۸ سال، مربوط به دوران خدمت سربازی است. رویه قضایی در این زمینه متفاوت است. در برخی موارد، با این استدلال که سرباز در دوران خدمت سربازی، از یک سو در اختیار دولت است و از سوی دیگر حقوق اندکی دریافت می کند که کفاف نیازهای متعارف او را نمی دهد و همچنین امکان اشتغال به کار دیگری را ندارد، همچنان مستحق نفقه از سوی پدر شناخته می شود. با این حال، باید شرایط خاص هر پرونده و میزان نیاز واقعی سرباز و تمکن مالی پدر مورد توجه قرار گیرد. به طور کلی، سربازی به خودی خود مانع از تعلق نفقه نیست، بلکه وضعیت مالی و عدم توانایی در تأمین معاش، ملاک اصلی است.
نفقه گذشته (معوقه) فرزند بالای 18 سال
بر اساس ماده ۱۲۰۶ قانون مدنی، نفقه گذشته اقارب (که فرزند نیز شامل آن می شود) قابل مطالبه نیست. این ماده به صراحت بیان می دارد که «زوجه در هر حال می تواند برای نفقه زمان گذشته خود اقامه دعوی نماید و لیکن اقارب فقط نسبت به آتیه می توانند مطالبه نفقه کنند». این بدان معناست که اگر فرزندی برای مدت زمانی نفقه خود را دریافت نکرده باشد، تنها می تواند از تاریخ تقدیم دادخواست به بعد، نفقه خود را از طریق دادگاه مطالبه کند و نه برای ماه ها یا سال های گذشته.
تعدیل (افزایش یا کاهش) نفقه
میزان نفقه تعیین شده ثابت نیست و در صورت تغییر شرایط، می توان درخواست تعدیل آن را از دادگاه داشت. شرایط درخواست تعدیل نفقه شامل موارد زیر است:
- تغییر نیازهای فرزند: به عنوان مثال، اگر فرزند از مقطع تحصیلی پایین تر به مقطع بالاتر با هزینه های بیشتر وارد شود یا نیازهای درمانی خاصی برای او ایجاد شود، می توان درخواست افزایش نفقه را مطرح کرد.
- تغییر تمکن مالی منفق: اگر درآمد یا دارایی های پرداخت کننده نفقه به طور قابل توجهی افزایش یا کاهش یابد، هر یک از طرفین می توانند درخواست تعدیل نفقه را به دادگاه ارائه دهند. دادگاه مجدداً با ارجاع به کارشناسی، میزان جدید نفقه را تعیین خواهد کرد.
ضمانت اجرای عدم پرداخت نفقه فرزند بالای 18 سال
عدم پرداخت نفقه فرزند، در صورتی که شرایط قانونی وجود داشته باشد، علاوه بر امکان مطالبه حقوقی، می تواند ضمانت اجرای کیفری نیز به همراه داشته باشد که این موضوع نشان از اهمیت حمایت قانون از فرزندان دارد.
مطالبه حقوقی نفقه
اولین و رایج ترین راهکار برای عدم پرداخت نفقه، مطالبه حقوقی آن است. در این روش، فرزند (یا نماینده قانونی او) با تقدیم دادخواست به دادگاه خانواده، خواهان صدور حکم مبنی بر پرداخت نفقه حال و آینده می شود. پس از بررسی های لازم و احراز شرایط، دادگاه حکم به پرداخت نفقه صادر می کند. این حکم یک سند لازم الاجراست و در صورت عدم پرداخت داوطلبانه، می توان از طریق اجرای احکام دادگستری برای وصول نفقه اقدام کرد. این اقدامات می تواند شامل توقیف اموال، حساب های بانکی یا بخشی از حقوق پرداخت کننده نفقه باشد.
جرم ترک انفاق
علاوه بر جنبه حقوقی، عدم پرداخت نفقه فرزند در شرایط خاص، جرم نیز محسوب می شود و دارای مجازات کیفری است.
شرایط تحقق جرم ترک انفاق
بر اساس ماده ۵۳ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱، جرم ترک انفاق محقق می شود، به شرطی که:
- تمکن مالی منفق: فردی که مسئول پرداخت نفقه است، توانایی مالی لازم برای پرداخت آن را داشته باشد.
- نداری مستحق نفقه: فرزند، خود مال و اموالی نداشته باشد و قادر به تأمین معاش خود نباشد.
- عمدی بودن عدم پرداخت: فرد مسئول، با وجود تمکن و اطلاع از واجب النفقه بودن فرزند، عمداً از پرداخت نفقه خودداری کند.
این جرم، با شکایت شاکی خصوصی (فرزند یا نماینده قانونی او) قابل پیگیری است.
مجازات حبس تعزیری
ماده ۵۳ قانون حمایت خانواده برای جرم ترک انفاق، مجازات حبس تعزیری درجه شش را در نظر گرفته است. حبس تعزیری درجه شش، به معنای حبس بیش از شش ماه تا یک سال است. این مجازات نشان دهنده جدیت قانون در برخورد با افرادی است که از مسئولیت های مالی خود در قبال فرزندانشان شانه خالی می کنند.
امکان گذشت شاکی
جرم ترک انفاق از جمله جرایم قابل گذشت محسوب می شود. این بدان معناست که اگر شاکی خصوصی (فرزند یا نماینده قانونی او) پس از طرح شکایت، از شکایت خود صرف نظر کند (گذشت نماید)، تعقیب جزایی متوقف شده و یا در صورت صدور حکم، اجرای مجازات موقوف می گردد.
نمونه دادخواست مطالبه نفقه فرزند بالای 18 سال
برای شروع فرآیند قانونی مطالبه نفقه فرزند بالای ۱۸ سال، لازم است یک دادخواست به درستی و با اطلاعات کامل تنظیم شود. اگرچه توصیه می شود برای تنظیم دادخواست از مشاوره وکیل متخصص استفاده شود، اما درک کلی از بخش های اصلی آن می تواند مفید باشد.
یک دادخواست مطالبه نفقه فرزند بالغ باید شامل بخش های زیر باشد:
- خواهان: مشخصات کامل فرزند بالای ۱۸ سال (نام، نام خانوادگی، شماره شناسنامه، کد ملی، آدرس).
- خوانده: مشخصات کامل منفق (پدر یا فرد مسئول دیگر) (نام، نام خانوادگی، شماره شناسنامه، کد ملی، آدرس).
- خواسته: مطالبه نفقه معوقه و آینده فرزند (با توجه به عدم امکان مطالبه نفقه گذشته، در این قسمت باید به نفقه حال و آینده اشاره شود).
- دلایل و مستندات: در این بخش باید تمامی مدارکی که پیشتر به آن ها اشاره شد (مانند شناسنامه، کارت ملی، مدارک تحصیلی، پزشکی، گواهی بیکاری و…) ذکر و به دادخواست پیوست شوند.
- شرح دادخواست: این قسمت مهم ترین بخش دادخواست است که در آن خواهان به تفصیل، وضعیت خود را شرح می دهد و دلایلی را که نشان دهنده استحقاق او برای دریافت نفقه است، بیان می کند. این دلایل شامل موارد زیر می شود:
- سن فرزند و اینکه بالای ۱۸ سال است.
- عدم تمکن مالی و نداشتن مال و اموال کافی.
- عدم توانایی در تأمین معاش به دلیل ادامه تحصیل، بیماری، ناتوانی یا بیکاری با وجود تلاش (با ذکر جزئیات و ارائه مستندات).
- رابطه خویشاوندی با خوانده (پدر یا مسئول دیگر).
- تمکن مالی خوانده و توانایی او در پرداخت نفقه.
- عدم پرداخت نفقه از سوی خوانده.
- درخواست تعیین مبلغ نفقه توسط کارشناس رسمی دادگستری.
نکات مهم در تکمیل فرم دادخواست و پیوست مدارک:
- تمامی اطلاعات باید دقیق و صحیح وارد شوند.
- مدارک پیوستی باید خوانا و دارای کپی برابر اصل باشند.
- شرح دادخواست باید واضح، مختصر و مستدل باشد و از بیان مطالب غیرمرتبط خودداری شود.
- امضای خواهان یا وکیل او ذیل دادخواست الزامی است.
سخن پایانی
تصور اشتباهی وجود دارد که با رسیدن فرزندان به سن ۱۸ سالگی، تکلیف پرداخت نفقه به طور کامل از بین می رود. اما قانون مدنی و قانون حمایت خانواده ایران، حمایت های لازم را برای فرزندان بالغی که به دلایل موجهی مانند ادامه تحصیل، بیماری، ناتوانی جسمی یا عدم توانایی در پیدا کردن شغل، قادر به تأمین معاش خود نیستند، پیش بینی کرده اند. مسئولیت اصلی پرداخت نفقه بر عهده پدر است و در صورت عدم توانایی او، به ترتیب به جد پدری، مادر و سایر اقارب منتقل می شود. مطالبه نفقه تنها مربوط به زمان حال و آینده است و نفقه گذشته قابل پیگیری نیست. در صورت عدم پرداخت نفقه، علاوه بر پیگیری حقوقی و صدور حکم از سوی دادگاه خانواده، امکان شکایت کیفری به دلیل جرم ترک انفاق و اعمال مجازات حبس نیز وجود دارد. پیچیدگی های حقوقی این موضوع و لزوم اثبات شرایط قانونی، اهمیت مراجعه به مشاوران حقوقی و وکلای متخصص در دعاوی خانواده را دوچندان می کند تا از حقوق خود و فرزندانتان به بهترین نحو دفاع نمایید.
آیا شما به دنبال کسب اطلاعات بیشتر در مورد "نفقه فرزندان بالای 18 سال: راهنمای جامع دریافت و قوانین" هستید؟ با کلیک بر روی قوانین حقوقی، آیا به دنبال موضوعات مشابهی هستید؟ برای کشف محتواهای بیشتر، از منوی جستجو استفاده کنید. همچنین، ممکن است در این دسته بندی، سریال ها، فیلم ها، کتاب ها و مقالات مفیدی نیز برای شما قرار داشته باشند. بنابراین، همین حالا برای کشف دنیای جذاب و گسترده ی محتواهای مرتبط با "نفقه فرزندان بالای 18 سال: راهنمای جامع دریافت و قوانین"، کلیک کنید.