نمونه لایحه فرجام خواهی حقوقی

فرجام خواهی در دیوان عالی کشور، آخرین فرصت برای اعتراض به یک رأی قضایی است که مسیر رسیدگی حقوقی را طی کرده و به قطعیت رسیده است. نگارش یک لایحه فرجام خواهی مستدل و دقیق، کلید موفقیت در این مرحله حساس است. در مسیر دشوار دعاوی حقوقی، لحظه ای فرا می رسد که به نظر می رسد تمام راه ها به پایان رسیده و پرونده به مرحله نهایی خود، یعنی فرجام خواهی در دیوان عالی کشور، رسیده است. این مرحله، که بسیاری آن را آخرین امید برای دستیابی به عدالت می دانند، نیازمند درک عمیق از پیچیدگی های قانونی و مهارت در نگارش حقوقی است. موفقیت در این مرحله نه تنها به دانش حقوقی، بلکه به تجربه و توانایی در شناسایی دقیق ایرادات شکلی و ماهوی رأی صادر شده بستگی دارد.

تجربه نشان داده است که یک لایحه فرجام خواهی ضعیف یا ناقص می تواند فرصت ارزشمند بازنگری در دیوان عالی کشور را از بین ببرد. بنابراین، لازم است با دقت و هوشمندی به تنظیم این لایحه پرداخت. این مقاله با هدف ارائه یک راهنمای جامع و کاربردی برای تمامی افرادی که با این مرحله حساس مواجه هستند — چه اشخاصی که خود به دنبال دفاع از حقوقشان هستند، چه وکلا و کارآموزان جویای تجربه، و چه دانشجویان حقوق که به دنبال درک عملی فرآیند فرجام خواهی اند — تدوین شده است. در ادامه، گام به گام به بررسی تمامی ابعاد فرجام خواهی، از ماهیت و تفاوت های آن با تجدیدنظر تا شرایط، دلایل قانونی و نحوه نگارش یک لایحه قدرتمند، خواهیم پرداخت. هدف ما توانمندسازی خواننده برای نگارش لایحه ای است که شانس موفقیت در دیوان عالی کشور را به میزان قابل توجهی افزایش دهد.

فرجام خواهی حقوقی چیست و چه تفاوتی با تجدیدنظر دارد؟

فرایند رسیدگی قضایی در ایران، مراحلی مشخص و معین دارد که هر یک هدف و کارکرد خاص خود را دنبال می کنند. فرجام خواهی، مرحله ای متمایز و ویژه در این فرآیند است که با هدف خاص خود از دیگر مراحل اعتراض، همچون تجدیدنظرخواهی، تفکیک می شود. درک دقیق این تمایزات برای هر فردی که درگیر یک پرونده حقوقی است، به ویژه در آستانه تصمیم گیری برای فرجام خواهی، حیاتی است. عدم تمایز این دو می تواند منجر به اتلاف وقت، هزینه و مهم تر از همه، از دست دادن فرصت های قانونی شود.

ماهیت فرجام خواهی: نظارت بر اجرای قانون

فرجام خواهی در دیوان عالی کشور، به معنای رسیدگی مجدد به ماهیت دعوا و ادله اثباتی نیست. در واقع، دیوان عالی کشور در این مرحله، به دنبال بررسی این نیست که آیا دلایل ارائه شده برای اثبات دعوا کافی بوده یا خیر، یا آیا قاضی در تشخیص حق و باطل مرتکب اشتباه شده است یا نه. بلکه وظیفه اصلی آن، نظارت بر رعایت قوانین و مقررات شکلی و ماهوی در جریان دادرسی و صدور رأی است.

دیوان عالی کشور به مثابه چشم بینای قانون، بررسی می کند که آیا دادگاه صادرکننده رأی فرجام خواسته، موازین قانونی را در دادرسی، استدلال و صدور حکم رعایت کرده است یا خیر. این رسیدگی، شکلی نامیده می شود؛ به این معنی که دیوان عالی کشور نه به ماهیت دعوا، بلکه به صحت فرآیند رسیدگی و انطباق رأی با قواعد آمره قانونی توجه دارد. هدف غایی فرجام خواهی، حفظ وحدت رویه قضایی و تضمین اجرای صحیح قانون در تمامی محاکم است تا از تشتت آرا و تفسیرهای سلیقه ای جلوگیری شود.

تمایز کلیدی فرجام خواهی و تجدیدنظر

تجدیدنظرخواهی و فرجام خواهی، هر دو از طرق فوق العاده اعتراض به آرا محسوب می شوند، اما تفاوت های اساسی در ماهیت، مرجع رسیدگی و دامنه اثر دارند که آن ها را کاملاً از یکدیگر متمایز می کند. درک این تفاوت ها، کلید انتخاب صحیح مسیر اعتراض است.

معیار تفاوت	تجدیدنظرخواهی	فرجام خواهی
مرجع رسیدگی	دادگاه تجدیدنظر استان	دیوان عالی کشور
نوع رسیدگی	ماهوی و شکلی (امکان بررسی مجدد ادله، شهود، اسناد و انطباق رأی با دلایل و قوانین)	شکلی (فقط بررسی رعایت قوانین و مقررات شکلی و ماهوی در صدور رأی و دادرسی، بدون ورود به ماهیت دعوا)
آرای قابل اعتراض	آرای بدوی (اولیه) صادره از دادگاه های عمومی و انقلاب (در موارد قانونی)	آرای قطعی صادره از دادگاه های تجدیدنظر استان و برخی آرای خاص از دادگاه های بدوی (ماده ۳۶۷ ق.آ.د.م)
هدف اصلی	بازنگری و تصحیح رأی در صورت اشتباه در تشخیص ماهیت دعوا یا اجرای قانون	نظارت بر حسن اجرای قوانین، حفظ وحدت رویه قضایی و تضمین رعایت حقوق اصحاب دعوا در فرآیند دادرسی
تأثیر بر رأی	امکان نقض رأی بدوی و صدور رأی جدید ماهوی	امکان نقض رأی فرجام خواسته و ارجاع پرونده به شعبه هم عرض جهت رسیدگی مجدد

از این رو، می توان دریافت که تجدیدنظرخواهی فرصتی برای تصحیح یک رأی از ابعاد مختلف است، در حالی که فرجام خواهی فرصتی برای نظارت بر چگونگی صدور یک رأی و انطباق آن با موازین قانونی است. این تمایز بنیادین، رویکرد شما را در تنظیم لایحه و ارائه دلایل کاملاً متفاوت می سازد و اهمیت آن در موفقیت نهایی شما در فرآیند قضایی بی بدیل است.

شرایط و آرای قابل فرجام خواهی در دعاوی حقوقی

قدم گذاشتن در مسیر فرجام خواهی، پیش از هر چیز، مستلزم شناخت دقیق شرایط و ضوابط قانونی حاکم بر آن است. دیوان عالی کشور تنها به برخی از آرا و با رعایت تشریفات خاصی رسیدگی می کند. اشراف بر این شرایط، نه تنها از اتلاف وقت و هزینه جلوگیری می کند، بلکه امکان تمرکز بر دلایلی را فراهم می آورد که واقعاً شانس موفقیت در فرجام خواهی را افزایش می دهند. بی اطلاعی از این موارد، می تواند امیدهای واهی ایجاد کرده و در نهایت به سرخوردگی منجر شود.

کدام آرا، قابلیت فرجام خواهی دارند؟

بر اساس ماده ۳۶۷ قانون آیین دادرسی مدنی، تمامی آرای صادره از دادگاه های بدوی یا تجدیدنظر، قابلیت فرجام خواهی ندارند. این قانون به صراحت، موارد قابل فرجام خواهی را احصا کرده است. مهم ترین و رایج ترین آرا که می توانند موضوع فرجام خواهی قرار گیرند، عبارتند از:

1. احکام صادره از دادگاه های تجدیدنظر استان در دعاوی حقوقی.
2. احکام صادره از دادگاه های بدوی در مواردی که به دلیل عدم درخواست تجدیدنظر یا انقضای مهلت آن، قطعیت یافته اند و خواسته یا ارزش خواسته بیش از مبلغ مشخصی (که هر ساله توسط رئیس قوه قضائیه تعیین می شود) باشد. این مورد به ندرت پیش می آید و بیشتر آرای قابل فرجام، مربوط به احکام قطعی شده در مرحله تجدیدنظر هستند.
3. قرارهای صادر شده از دادگاه های تجدیدنظر در مواردی که قانون مشخص کرده است، مانند قرار عدم استماع دعوا یا قرار رد دعوا.

اما در مقابل، برخی آرا نیز صراحتاً غیرقابل فرجام شناخته شده اند که مهم ترین آن ها عبارتند از:

• احکام مربوط به دعاوی مالی که خواسته یا ارزش خواسته آن ها کمتر از نصاب مقرر قانونی برای فرجام خواهی باشد.
• احکام مربوط به متفرعات دعوا که به تنهایی قابل فرجام نیستند (مانند هزینه دادرسی).
• آرای صادر شده از دادگاه های تجدیدنظر در خصوص دعاوی خانوادگی که جنبه مالی نداشته باشند (مثل اصل نکاح یا طلاق، البته به جز در موارد خاصی که رأی به دلایل شکلی و قانونی خاص نقض شده باشد).
• احکام و قرارهای صادر شده از دادگاه های بدوی که قطعی شده اند و حکم تجدیدنظرخواهی نیز نسبت به آنها صادر نشده باشد، مگر در موارد استثنایی که پیش تر ذکر شد.

چه کسانی حق فرجام خواهی دارند؟

حق فرجام خواهی نیز مانند سایر طرق اعتراض، محدود به افراد خاصی است. تنها کسانی می توانند فرجام خواهی کنند که در دادرسی منتهی به رأی فرجام خواسته، اصحاب دعوا بوده اند و رأی به ضرر آن ها صادر شده است. این افراد عبارتند از:

• خواهان یا خوانده: در صورتی که رأی به ضرر آن ها صادر شده باشد.
• وکیل یا نماینده قانونی: وکیل دادگستری یا نماینده قانونی (مانند ولی، قیم یا وصی) به نمایندگی از موکل یا شخص تحت سرپرستی خود می تواند فرجام خواهی کند.
• قائم مقام قانونی: ورثه یا منتقل الیه (کسی که حق به او منتقل شده) در صورت فوت یا انتقال حق، می توانند به جای متوفی یا انتقال دهنده، فرجام خواهی نمایند.

لازم به ذکر است که شخص ثالث، یعنی کسی که در پرونده اصحاب دعوا نبوده اما از رأی صادر شده متضرر شده باشد، حق فرجام خواهی مستقیم ندارد. او ابتدا باید از طریق دعوای ورود ثالث یا اعتراض ثالث، حقوق خود را پیگیری کند.

مهلت حیاتی فرجام خواهی و شیوه محاسبه آن

یکی از مهم ترین و حساس ترین ابعاد فرجام خواهی، رعایت مهلت قانونی است. ماده ۳۹۷ قانون آیین دادرسی مدنی، مهلت فرجام خواهی را به دقت مشخص کرده است. از دست دادن این مهلت، به معنای از دست دادن آخرین فرصت قانونی برای اعتراض به رأی است و به ندرت می توان راهی برای جبران آن یافت. این مهلت به شرح زیر است:

• برای اشخاص مقیم ایران: بیست روز از تاریخ ابلاغ رأی فرجام خواسته.
• برای اشخاص مقیم خارج از ایران: دو ماه از تاریخ ابلاغ رأی فرجام خواسته.

نکات مهم در خصوص ابلاغ و آغاز مهلت:

1. تاریخ ابلاغ: مبدأ محاسبه مهلت، تاریخ ابلاغ واقعی رأی به شخص فرجام خواه یا وکیل قانونی اوست. ابلاغ صحیح و قانونی، اهمیت بسیار زیادی دارد. هرگونه ایراد در ابلاغ می تواند مبدأ محاسبه مهلت را تغییر دهد.
2. روز ابلاغ: روز ابلاغ رأی در شمارش مهلت محسوب نمی شود و روز پایانی مهلت، اگر مصادف با تعطیل رسمی باشد، به اولین روز کاری پس از آن منتقل می شود.
3. شروع مهلت: مهلت فرجام خواهی از تاریخی آغاز می شود که رأی به صورت قانونی به فرجام خواه یا وکیل او ابلاغ شده باشد. حتی اگر فرجام خواه از طریق دیگری از صدور رأی مطلع شود، تا زمانی که ابلاغ رسمی صورت نگرفته، مهلت آغاز نمی شود.
4. غیر قابل تمدید: این مهلت ها اصولا قابل تمدید نیستند، مگر در موارد بسیار نادر و خاص که قانون پیش بینی کرده باشد (مثلاً عذر موجه برای عدم دسترسی به رأی یا عدم امکان تقدیم لایحه در مهلت).

با توجه به اهمیت مهلت ها، توصیه اکید می شود که به محض ابلاغ رأی، بلافاصله اقدامات لازم برای تنظیم و تقدیم لایحه فرجام خواهی را آغاز نمایید و کار را به روزهای پایانی موکول نکنید. مشاوره با یک وکیل متخصص در این زمینه می تواند اطمینان خاطر بیشتری را فراهم آورد.

دلایل و جهات قانونی نقض رأی در فرجام خواهی

قلب یک لایحه فرجام خواهی قدرتمند، در دلایل و جهات قانونی آن نهفته است. دیوان عالی کشور، همان طور که پیش تر گفته شد، به ماهیت دعوا ورود نمی کند، بلکه به دنبال ایرادات قانونی و شکلی در فرآیند دادرسی و صدور رأی است. بنابراین، صرف نارضایتی از نتیجه پرونده، دلیلی برای نقض رأی نخواهد بود. شما باید بتوانید به روشنی نشان دهید که دادگاه صادرکننده رأی، کدام یک از موازین قانونی را نقض کرده یا در اجرای آن مرتکب اشتباه شده است. این بخش از مقاله، شما را با اصلی ترین این دلایل آشنا می کند.

ماده ۳۶۸ قانون آیین دادرسی مدنی: ستون فقرات فرجام خواهی

ماده ۳۶۸ قانون آیین دادرسی مدنی، مهمترین مرجع قانونی برای شناسایی جهات فرجام خواهی است. این ماده، موارد نقض رأی توسط دیوان عالی کشور را به تفصیل بیان می کند. هر فرجام خواهی باید بر پایه یکی یا چند بند از این ماده استوار باشد تا شانس موفقیت داشته باشد. در ادامه به تشریح دقیق هر بند می پردازیم:

• الف) ادعای عدم رعایت مقررات مربوط به صلاحیت (ذاتی، محلی، شخصی):

  این بند به موردی اشاره دارد که دادگاه صادرکننده رأی، صلاحیت رسیدگی به پرونده را نداشته است. صلاحیت ممکن است ذاتی باشد (مانند رسیدگی دادگاه عمومی به پرونده ای که در صلاحیت دادگاه خانواده است)، یا محلی (مانند رسیدگی دادگاه یک شهر به پرونده ای که باید در شهر دیگری رسیدگی می شد)، یا شخصی (در موارد خاصی که صلاحیت به شخص قاضی مربوط می شود).

  عدم رعایت مقررات مربوط به صلاحیت از جمله مهمترین ایراداتی است که دیوان عالی کشور به آن توجه ویژه دارد؛ زیرا نقض صلاحیت، به منزله نادیده گرفتن یکی از اساسی ترین اصول دادرسی و حاکمیت قانون است و رأی صادره را از اساس فاقد اعتبار می سازد.

• ب) ادعای عدم رعایت قواعد آمره مربوط به دادرسی:

  قواعد آمره دادرسی، آن دسته از مقرراتی هستند که رعایت آن ها برای دادگاه الزامی است و تخلف از آن ها، به ماهیت و اعتبار دادرسی خدشه وارد می کند. نمونه هایی از این موارد می تواند شامل عدم رعایت حق دفاع اصحاب دعوا، عدم ابلاغ صحیح اوراق قضایی، عدم تشکیل جلسه دادرسی در موارد الزامی، عدم صدور قرار تأمین خواسته در موارد قانونی یا عدم رسیدگی به برخی از ادله مهم ارائه شده باشد. هرگونه تخلفی که ماهیت دادرسی را تحت الشعاع قرار دهد و به نوعی عدالت دادرسی را مخدوش کند، می تواند مشمول این بند باشد.

• ج) ادعای عدم انطباق رأی با مفاد قانونی (نقض آشکار قانون):

  این بند به مواردی اشاره دارد که رأی صادر شده، به طور آشکار با یک یا چند ماده قانونی مشخص مغایرت دارد. یعنی دادگاه در استنتاج خود، یک قانون مشخص را نادیده گرفته یا آن را به اشتباه تفسیر و اعمال کرده است. مثلاً اگر در یک پرونده ملکی، دادگاه بدون توجه به سند رسمی مالکیت، رأی به نفع متصرف غیرقانونی صادر کند، یا در پرونده ای قراردادی، بدون توجه به صراحت یک ماده قانونی، رأی بر خلاف آن صادر شود. در اینجا، باید به صراحت ماده قانونی نقض شده و چگونگی عدم انطباق رأی با آن را توضیح داد.

• د) ادعای عدم انطباق رأی با دلایل و مستندات پرونده:

  این بند زمانی مطرح می شود که رأی صادره، بر اساس دلایل و مستندات موجود در پرونده، توجیه منطقی و حقوقی ندارد. یعنی دادگاه یا به برخی از مستندات کلیدی توجه نکرده، یا آن ها را به اشتباه تفسیر کرده، و یا رأی خود را بر اساس ادله ای صادر کرده که وجود خارجی ندارند یا معتبر نیستند. برای مثال، اگر در پرونده ای، دادگاه به شهادت شهود قوی و متعدد توجه نکرده و رأی خود را صرفاً بر اساس ادعای بی دلیل یک طرف صادر کند. در این حالت، باید به روشنی نشان داد که کدام مدارک و مستندات نادیده گرفته شده یا به اشتباه ارزیابی شده اند و چگونه این خطا بر نتیجه رأی تأثیر گذاشته است.

نقش مواد ۳۷۰ و ۳۷۱ در فرایند نقض رأی

علاوه بر ماده ۳۶۸، مواد ۳۷۰ و ۳۷۱ قانون آیین دادرسی مدنی نیز به تفصیل به وظایف و اختیارات دیوان عالی کشور در رسیدگی به فرجام خواهی و نحوه نقض رأی می پردازند. این مواد سازوکار عملی نقض رأی و ارجاع آن را مشخص می کنند. برای مثال، ماده ۳۷۱ به صراحت بیان می دارد که اگر دیوان عالی کشور تشخیص دهد رأی فرجام خواسته از یکی از جهات مذکور در ماده ۳۶۸ دچار ایراد است، آن را نقض می کند. سپس پرونده را برای رسیدگی مجدد به دادگاه صادرکننده رأی یا شعبه هم عرض آن ارجاع می دهد، مگر در موارد خاصی که دیوان عالی کشور خود می تواند رأی صادر کند.

چرا استناد دقیق به دلایل حقوقی ضروری است؟

تجربه حقوقی نشان می دهد که در دیوان عالی کشور، احساسات و شکایات شخصی از رأی، هیچ جایگاهی ندارد. قضات دیوان عالی کشور تنها به استدلال های حقوقی متکی بر مواد قانونی و مستندات پرونده توجه می کنند. بنابراین، لازم است که در لایحه فرجام خواهی، هر دلیل به صورت بند به بند، شفاف، مستند به ماده قانونی مربوطه و با توضیح روشن چگونگی تأثیر آن بر رأی ارائه شود. پافشاری بر مسائل ماهوی که در مراحل قبلی دادرسی مورد بررسی قرار گرفته اند، صرفاً باعث طولانی شدن لایحه و کاهش اثربخشی آن خواهد شد. هنر نگارش لایحه فرجام خواهی در این است که بتوانید ایرادات شکلی و قانونی رأی را به شکلی موجز و قانع کننده به دیوان عالی کشور منتقل کنید.

راهنمای گام به گام نگارش یک لایحه فرجام خواهی حقوقی کامل و مؤثر

نگارش یک لایحه فرجام خواهی مؤثر، همچون ساخت یک بنای محکم، نیازمند رعایت اصول و قرار دادن هر جزء در جای خود است. ساختار مشخص و منطقی، نه تنها خوانایی لایحه را افزایش می دهد، بلکه به قضات دیوان عالی کشور کمک می کند تا به سرعت و وضوح، استدلال های شما را درک کنند. این راهنما، شما را گام به گام در این فرآیند مهم همراهی می کند تا لایحه ای قوی و مستدل ارائه دهید.

مقدمه لایحه: دروازه ورود به دیوان عالی کشور

مقدمه لایحه، اولین چیزی است که قضات با آن مواجه می شوند. این بخش باید با احترام و با اطلاعات کلیدی آغاز شود تا مسیر بررسی پرونده را برای دیوان هموار کند.

• سربرگ: با بسمه تعالی یا هو نعم المولی و نعم الوکیل شروع کنید. سپس خطاب به ریاست محترم دیوان عالی کشور یا هیئت محترم قضات شعبه […] دیوان عالی کشور بنویسید.
• مشخصات دقیق فرجام خواه: نام، نام خانوادگی، کد ملی، شماره شناسنامه، نام پدر، نشانی کامل و دقیق پستی، شماره تماس، و سمت (اصیل، وکیل، قیم، ولی). اگر وکیل هستید، شماره پروانه وکالت و نام کانون را نیز ذکر کنید.
• مشخصات دقیق فرجام خوانده: نام، نام خانوادگی، کد ملی، نشانی کامل پستی. در صورت متعدد بودن، تمامی مشخصات را درج کنید.
• عنوان لایحه: به وضوح ذکر کنید: لایحه فرجام خواهی نسبت به دادنامه شماره […] مورخ […] صادره از شعبه […] دادگاه تجدیدنظر استان […]

معرفی دادنامه فرجام خواسته و سیر پرونده: ترسیم مسیر حقوقی

پس از مشخصات اولیه، لازم است پرونده را به طور خلاصه و مستند معرفی کنید تا دیوان عالی کشور از سیر دادرسی مطلع شود.

• مشخصات دادنامه بدوی: شماره دادنامه، تاریخ صدور، شعبه صادرکننده، کلاسه پرونده، خواسته دعوا و نتیجه آن.
• مشخصات دادنامه تجدیدنظر: شماره دادنامه، تاریخ صدور، شعبه صادرکننده، کلاسه پرونده تجدیدنظر، و خلاصه رأی (مثلاً تأیید یا نقض رأی بدوی).
• تاریخ ابلاغ دادنامه فرجام خواسته: این تاریخ برای احراز مهلت قانونی فرجام خواهی بسیار حیاتی است و باید دقیقاً ذکر شود.
• خلاصه ای کوتاه و مستند از روند پرونده: در چند جمله، بدون ورود به جزئیات، روند کلی پرونده از ابتدا تا صدور رأی فرجام خواسته را بیان کنید. هدف صرفاً ارائه یک پیش زمینه است، نه بازگویی کامل ماجرا.

دلایل و جهات فرجام خواهی: قلب تپنده لایحه

این بخش، مهمترین قسمت لایحه فرجام خواهی است و باید با دقت و تمرکز فراوان نگاشته شود. اینجا جایی است که شما به دیوان عالی کشور نشان می دهید که رأی صادره چه ایرادات قانونی دارد.

1. ارائه بند به بند و شماره گذاری شده: هر دلیل یا جهت فرجام خواهی را در یک بند مجزا و با شماره گذاری مشخص ارائه دهید. این کار به وضوح و نظم لایحه کمک می کند.
2. توضیح ایراد قانونی: در هر بند، ابتدا به روشنی ایراد قانونی را بیان کنید. مثلاً: دادگاه محترم تجدیدنظر در رأی خود به ماده […] قانون […] بی توجهی نموده است.
3. ارجاع به ماده قانونی مربوطه: بلافاصله پس از بیان ایراد، ماده قانونی دقیقاً نقض شده (مانند ماده ۳۶۸ قانون آیین دادرسی مدنی بند الف یا ب یا ج یا د) را ذکر کنید. همچنین، به هر ماده قانونی دیگر که دادگاه آن را نقض کرده یا به اشتباه اعمال نموده است، اشاره کنید.
4. نحوه تأثیر ایراد بر رأی: توضیح دهید که چگونه این ایراد قانونی یا شکلی، رأی صادره را مخدوش کرده و بر نتیجه پرونده تأثیر گذاشته است. به عبارت دیگر، اثبات کنید که اگر این اشتباه رخ نمی داد، نتیجه پرونده متفاوت بود.
5. پرهیز از تکرار مکررات: از بیان مجدد دلایلی که در مرحله بدوی یا تجدیدنظر ارائه شده و مورد پذیرش قرار نگرفته اند، خودداری کنید. تمرکز شما باید بر ایرادات قانونی و شکلی باشد که دیوان عالی کشور به آن ها رسیدگی می کند.
6. نحوه ارجاع به مدارک و مستندات پیوست: اگر برای اثبات دلایل خود به مدرکی نیاز دارید (مانند نامه ای که ابلاغ نشده یا سندی که نادیده گرفته شده)، به آن در متن لایحه ارجاع دهید و در انتهای لایحه، آن را به عنوان پیوست ذکر کنید.

نتیجه گیری و درخواست: صدای نهایی عدالت خواهی

در این بخش، شما درخواست نهایی خود را از دیوان عالی کشور به صورت صریح و مشخص بیان می کنید.

• درخواست مشخص: به صراحت درخواست خود را بنویسید، مثلاً: لذا با عنایت به جهات و دلایل معنونه، از ریاست محترم و قضات عالی قدر دیوان عالی کشور استدعای رسیدگی و نقض دادنامه فرجام خواسته و ارجاع پرونده به شعبه هم عرض جهت رسیدگی مجدد را دارم.
• اشاره به امیدواری به تحقق عدالت: می توانید با جمله ای کوتاه، امید خود را به اجرای عدالت ابراز کنید.

ختم لایحه: مهر تأیید بر دفاعیه

در پایان لایحه، امضای شما یا وکیلتان اعتبار حقوقی به آن می بخشد.

• با تجدید احترام: این عبارت رسمی و مؤدبانه را بنویسید.
• نام و امضای فرجام خواه/وکیل: نام و نام خانوادگی خود یا موکلتان را نوشته و امضا کنید.
• لیست پیوست ها: تمامی مدارکی که به همراه لایحه تقدیم می کنید (مانند تصویر دادنامه فرجام خواسته، وکالت نامه، اسناد و مدارک مورد استناد) را به صورت لیست وار ذکر کنید.

رعایت این ساختار و نکات نگارشی، به شما کمک می کند تا لایحه ای حرفه ای، منسجم و قانع کننده ارائه دهید و شانس موفقیت خود را در این مرحله سرنوشت ساز به میزان قابل توجهی افزایش دهید. هر لایحه فرجام خواهی باید نه تنها از نظر حقوقی بی نقص باشد، بلکه از نظر نگارشی نیز آنقدر قوی باشد که بتواند نظر قضات عالی رتبه دیوان را جلب کند.

نمونه های کامل لایحه فرجام خواهی حقوقی

برای درک بهتر نحوه نگارش یک لایحه فرجام خواهی حقوقی، ارائه نمونه های کاربردی از اهمیت بالایی برخوردار است. این نمونه ها، قالب و ساختاری را به شما ارائه می دهند که با الگوبرداری از آن ها می توانید لایحه خود را تنظیم کنید. هرچند که هر پرونده حقوقی ویژگی های خاص خود را دارد و نیازمند نگارشی منحصربه فرد است، اما این قالب ها به عنوان یک نقطه شروع قدرتمند عمل می کنند. توجه داشته باشید که اطلاعات هویتی و شماره پرونده ها در این نمونه ها صرفاً فرضی هستند و باید با اطلاعات واقعی پرونده شما جایگزین شوند.

نمونه ۱: لایحه فرجام خواهی عمومی (قالب کلی)

این نمونه، یک قالب پایه و کلی است که تمامی بخش های لازم یک لایحه فرجام خواهی را در بر می گیرد و می تواند برای انواع دعاوی حقوقی، با جایگزینی دلایل و مشخصات، مورد استفاده قرار گیرد.

بسمه تعالی
ریاست محترم دیوان عالی کشور

با عرض سلام و احترام،

فرجام خواه: آقای/خانم [نام و نام خانوادگی]، فرزند [نام پدر]، به شماره ملی [کد ملی]، به نشانی [نشانی دقیق پستی]
وکیل/نماینده قانونی فرجام خواه: آقای/خانم [نام و نام خانوادگی وکیل]، به شماره پروانه [شماره پروانه]، به نشانی [نشانی دفتر وکالت]
فرجام خوانده: آقای/خانم [نام و نام خانوادگی]، فرزند [نام پدر]، به شماره ملی [کد ملی]، به نشانی [نشانی دقیق پستی]

موضوع: لایحه فرجام خواهی نسبت به دادنامه شماره [شماره دادنامه تجدیدنظر] مورخ [تاریخ دادنامه تجدیدنظر] صادره از شعبه [شماره شعبه] دادگاه تجدیدنظر استان [نام استان]

الف) مشخصات دادنامه فرجام خواسته و سیر پرونده:

احتراماً، به استحضار عالی می رساند، در پرونده کلاسه [کلاسه پرونده بدوی] شعبه [شماره شعبه] دادگاه عمومی حقوقی [نام شهرستان]، دعوایی به خواسته [خواسته دعوا، مثال: الزام به تنظیم سند رسمی یا مطالبه وجه] توسط [نام خواهان بدوی] علیه [نام خوانده بدوی] مطرح گردید که نهایتاً منجر به صدور دادنامه شماره [شماره دادنامه بدوی] مورخ [تاریخ دادنامه بدوی] مبنی بر [خلاصه رأی بدوی] شد.

پس از آن، با تجدیدنظرخواهی اینجانب/موکل از رأی مزبور، پرونده به شعبه [شماره شعبه] دادگاه محترم تجدیدنظر استان [نام استان] ارجاع و آن شعبه محترم، طی دادنامه شماره [شماره دادنامه تجدیدنظر] مورخ [تاریخ دادنامه تجدیدنظر]، ضمن [تأیید/نقض] رأی صادره بدوی، [تجدیدنظرخواهی را مردود/وارد] اعلام نمود. دادنامه قطعی صادره در تاریخ [تاریخ ابلاغ دقیق] به اینجانب/موکل ابلاغ گردیده است.

ب) دلایل و جهات فرجام خواهی:

اینجانب/موکل، ظرف مهلت قانونی مقرر، مستنداً به مفاد ماده ۳۶۸ قانون آیین دادرسی مدنی و سایر مقررات مربوطه، و بنا به دلایل و جهات ذیل، نسبت به دادنامه صدرالاشاره صادره از شعبه [شماره شعبه] دادگاه محترم تجدیدنظر استان [نام استان] فرجام خواهی می نمایم:

1.  [بند الف ماده ۳۶۸] دادگاه محترم تجدیدنظر، در رسیدگی به پرونده، صلاحیت ذاتی/محلی/شخصی را رعایت ننموده است. به عنوان مثال، [توضیح دهید که چگونه صلاحیت رعایت نشده و به کدام ماده قانونی استناد می کنید]. این امر بر خلاف ماده [شماره ماده قانونی] قانون آیین دادرسی مدنی بوده و رأی صادره را از اساس مخدوش می سازد.
2.  [بند ب ماده ۳۶۸] در فرآیند دادرسی و صدور رأی، قواعد آمره مربوط به دادرسی نقض شده است. برای مثال، [توضیح دهید که کدام قاعده آمره نقض شده، مثال: عدم ابلاغ صحیح دادنامه/عدم اعطای فرصت دفاع کافی به اینجانب/موکل علیرغم درخواست صریح]. این تخلف از مقررات، مغایر با اصول دادرسی عادلانه و مواد [شماره مواد قانونی مربوطه] قانون آیین دادرسی مدنی است.
3.  [بند ج ماده ۳۶۸] رأی فرجام خواسته، به وضوح با مفاد قانونی [نام ماده قانونی] از قانون [نام قانون، مثال: مدنی، تجارت] مغایرت دارد. دادگاه محترم، با [توضیح دهید که چگونه رأی با قانون مغایرت دارد، مثال: نادیده گرفتن/تفسیر اشتباه ماده فوق الذکر]، حکمی صادر کرده است که فاقد پشتوانه قانونی است.
4.  [بند د ماده ۳۶۸] دادگاه محترم تجدیدنظر، به دلایل و مستندات مهم و سرنوشت ساز ارائه شده در پرونده بی توجهی نموده است. برای مثال، [توضیح دهید کدام مدرک یا دلیل نادیده گرفته شده، مثال: گواهی [نوع گواهی] مورخ [تاریخ گواهی] پیوست پرونده، یا شهادت شهود در جلسه مورخ [تاریخ جلسه]]. این بی توجهی به مستندات، منجر به صدور رأیی شده است که با واقعیات پرونده در تضاد است.

ج) نتیجه گیری و درخواست:

با عنایت به دلایل و جهات فرجام خواهی معنونه و با امید به اجرای عدالت قضایی، از ریاست محترم و قضات عالی قدر دیوان عالی کشور، استدعای رسیدگی، نقض دادنامه شماره [شماره دادنامه تجدیدنظر] مورخ [تاریخ دادنامه تجدیدنظر] صادره از شعبه [شماره شعبه] دادگاه تجدیدنظر استان [نام استان] و ارجاع پرونده به شعبه هم عرض جهت رسیدگی مجدد و اتخاذ تصمیم قانونی را دارم.

با تجدید احترام،
نام و نام خانوادگی فرجام خواه/وکیل
(امضا)

پیوست ها:
1.  تصویر برابر با اصل دادنامه شماره [شماره دادنامه تجدیدنظر] مورخ [تاریخ دادنامه تجدیدنظر]
2.  تصویر برابر با اصل دادنامه شماره [شماره دادنامه بدوی] مورخ [تاریخ دادنامه بدوی]
3.  [سایر مستندات و مدارک مورد استناد]
4.  وکالت نامه (در صورت وجود وکیل)

نمونه ۲: لایحه فرجام خواهی در پرونده های خانواده (مثال: طلاق، نفقه، مهریه)

در پرونده های خانواده، دلایل فرجام خواهی اغلب بر اساس تخلف از مقررات مربوط به روابط زوجین، شرایط ضمن عقد، یا رویه های خاص دادگاه های خانواده استوار است.

بسمه تعالی
ریاست محترم دیوان عالی کشور

با عرض سلام و احترام،

فرجام خواه: خانم [نام و نام خانوادگی]، فرزند [نام پدر]، به شماره ملی [کد ملی]، به نشانی [نشانی دقیق پستی]
وکیل فرجام خواه: [مشخصات وکیل]
فرجام خوانده: آقای [نام و نام خانوادگی]، فرزند [نام پدر]، به شماره ملی [کد ملی]، به نشانی [نشانی دقیق پستی]

موضوع: لایحه فرجام خواهی نسبت به دادنامه شماره [شماره دادنامه تجدیدنظر] مورخ [تاریخ دادنامه تجدیدنظر] صادره از شعبه [شماره شعبه] دادگاه تجدیدنظر استان [نام استان] در خصوص دعوای طلاق

الف) مشخصات دادنامه فرجام خواسته و سیر پرونده:

احتراماً، به استحضار عالی می رساند، در پرونده کلاسه [کلاسه پرونده بدوی] شعبه [شماره شعبه] دادگاه خانواده [نام شهرستان]، دعوای طلاق از سوی موکله/اینجانب علیه فرجام خوانده مطرح گردید که نهایتاً منجر به صدور دادنامه شماره [شماره دادنامه بدوی] مورخ [تاریخ دادنامه بدوی] مبنی بر [مثال: رد دعوای طلاق به دلیل عدم احراز عسر و حرج] شد.

پس از تجدیدنظرخواهی، پرونده به شعبه [شماره شعبه] دادگاه محترم تجدیدنظر استان [نام استان] ارجاع و آن شعبه محترم، طی دادنامه شماره [شماره دادنامه تجدیدنظر] مورخ [تاریخ دادنامه تجدیدنظر]، ضمن تأیید رأی بدوی، تجدیدنظرخواهی را مردود اعلام نمود. دادنامه قطعی صادره در تاریخ [تاریخ ابلاغ دقیق] به موکله/اینجانب ابلاغ گردیده است.

ب) دلایل و جهات فرجام خواهی:

موکله/اینجانب، ظرف مهلت قانونی مقرر، مستنداً به ماده ۳۶۸ قانون آیین دادرسی مدنی و سایر مقررات مربوطه، و بنا به دلایل و جهات ذیل، نسبت به دادنامه صدرالاشاره فرجام خواهی می نماید:

1.  [بند د ماده ۳۶۸] دادگاه محترم تجدیدنظر، بدون توجه کافی به مستندات و دلایل اثبات کننده عسر و حرج موکله/اینجانب، رأی صادر نموده است. مدارکی نظیر [مثال: گزارش پزشکی قانونی مورخ [تاریخ] در خصوص خشونت خانگی، استشهادیه شهود پیوست پرونده در مورد ترک انفاق طولانی مدت] به وضوح دلالت بر وضعیت اسفبار و عسر و حرج موکله/اینجانب داشتند که دادگاه از آن ها غفلت ورزیده است. این بی توجهی، خلاف اصول قضاوت و بند د ماده ۳۶۸ ق.آ.د.م می باشد.
2.  [بند ج ماده ۳۶۸] رأی صادره، با مفاد ماده ۱۱۲۹ قانون مدنی و شرط ضمن عقد نکاح در خصوص حق طلاق موکله/اینجانب در صورت [مثال: عدم پرداخت نفقه به مدت ۶ ماه]، مغایرت آشکار دارد. در سند ازدواج، بند [شماره بند] شروط ضمن عقد، به موکله/اینجانب حق طلاق در صورت وقوع این شرایط اعطا شده و مدارک پیوست پرونده (مثال: اجراییه نفقه معوقه و گزارش عدم وصول) تحقق این شرط را اثبات می کند؛ لیکن دادگاه محترم بدون استناد به این ماده و شرط، رأی صادر کرده است.
3.  [بند ب ماده ۳۶۸] دادگاه محترم تجدیدنظر، به دلیل [مثال: عدم دعوت از مشاور خانواده یا عدم تلاش کافی برای صلح و سازش در جلسه دادرسی تجدیدنظر]، قواعد آمره مربوط به دادرسی در دعاوی خانوادگی را رعایت نکرده است. این امر برخلاف ماده [شماره ماده] قانون حمایت خانواده و سایر مقررات مربوطه بوده و فرآیند دادرسی را از اعتبار ساقط می سازد.

ج) نتیجه گیری و درخواست:

با عنایت به دلایل و جهات فرجام خواهی معنونه، از ریاست محترم و قضات عالی قدر دیوان عالی کشور، استدعای رسیدگی، نقض دادنامه شماره [شماره دادنامه تجدیدنظر] مورخ [تاریخ دادنامه تجدیدنظر] صادره از شعبه [شماره شعبه] دادگاه تجدیدنظر استان [نام استان] و ارجاع پرونده به شعبه هم عرض جهت رسیدگی مجدد را دارم تا حقوق حقه موکله/اینجانب اعاده گردد.

با تجدید احترام،
نام و نام خانوادگی وکیل/فرجام خواه
(امضا)

پیوست ها:
1.  تصویر برابر با اصل دادنامه شماره [شماره دادنامه تجدیدنظر] مورخ [تاریخ دادنامه تجدیدنظر]
2.  تصویر برابر با اصل سند نکاحیه
3.  [سایر مدارک: گزارش پزشکی قانونی، استشهادیه، اجراییه نفقه و ...]
4.  وکالت نامه (در صورت وجود وکیل)

نمونه ۳: لایحه فرجام خواهی در پرونده های ملکی و قراردادی

در پرونده های ملکی و قراردادی، دلایل فرجام خواهی غالباً بر مبنای اشتباه در تفسیر اسناد، قراردادها، یا عدم توجه به قوانین ثبتی و مدنی است.

بسمه تعالی
ریاست محترم دیوان عالی کشور

با عرض سلام و احترام،

فرجام خواه: آقای [نام و نام خانوادگی]، فرزند [نام پدر]، به شماره ملی [کد ملی]، به نشانی [نشانی دقیق پستی]
وکیل فرجام خواه: [مشخصات وکیل]
فرجام خوانده: شرکت [نام شرکت] به نمایندگی [نام مدیرعامل/صاحب امضا]، به نشانی [نشانی دفتر شرکت]

موضوع: لایحه فرجام خواهی نسبت به دادنامه شماره [شماره دادنامه تجدیدنظر] مورخ [تاریخ دادنامه تجدیدنظر] صادره از شعبه [شماره شعبه] دادگاه تجدیدنظر استان [نام استان] در خصوص دعوای ابطال قرارداد

الف) مشخصات دادنامه فرجام خواسته و سیر پرونده:

احتراماً، به استحضار عالی می رساند، در پرونده کلاسه [کلاسه پرونده بدوی] شعبه [شماره شعبه] دادگاه عمومی حقوقی [نام شهرستان]، دعوایی به خواسته ابطال قرارداد مشارکت در ساخت مورخ [تاریخ قرارداد] توسط موکل/اینجانب علیه فرجام خوانده مطرح گردید که نهایتاً منجر به صدور دادنامه شماره [شماره دادنامه بدوی] مورخ [تاریخ دادنامه بدوی] مبنی بر رد دعوا شد.

پس از تجدیدنظرخواهی، پرونده به شعبه [شماره شعبه] دادگاه محترم تجدیدنظر استان [نام استان] ارجاع و آن شعبه محترم، طی دادنامه شماره [شماره دادنامه تجدیدنظر] مورخ [تاریخ دادنامه تجدیدنظر]، ضمن تأیید رأی بدوی، تجدیدنظرخواهی را مردود اعلام نمود. دادنامه قطعی صادره در تاریخ [تاریخ ابلاغ دقیق] به موکل/اینجانب ابلاغ گردیده است.

ب) دلایل و جهات فرجام خواهی:

موکل/اینجانب، ظرف مهلت قانونی مقرر، مستنداً به ماده ۳۶۸ قانون آیین دادرسی مدنی و سایر مقررات مربوطه، و بنا به دلایل و جهات ذیل، نسبت به دادنامه صدرالاشاره فرجام خواهی می نماید:

1.  [بند ج ماده ۳۶۸] دادگاه محترم تجدیدنظر، در تفسیر ماده [شماره ماده] قانون مدنی در خصوص [مثال: شرایط صحت معامله یا خیارات قانونی]، مرتکب اشتباه فاحش شده است. رأی صادره، بدون در نظر گرفتن صراحت ماده فوق و اصول حاکم بر قراردادها، حکمی مغایر با قواعد آمره قانون مدنی صادر نموده که این تخلف از قانون، موجب نقض رأی بر اساس بند ج ماده ۳۶۸ ق.آ.د.م است.
2.  [بند د ماده ۳۶۸] دادگاه محترم، به مستندات مهم و قطعی پیوست پرونده، به ویژه سند رسمی مالکیت شماره [شماره سند] مورخ [تاریخ] که به وضوح نشان می دهد [توضیح دهید سند چه چیزی را اثبات می کند و دادگاه نادیده گرفته است]، بی توجهی نموده است. رأی صادره، بر خلاف اسناد رسمی و دلایل اثباتی قاطع موجود در پرونده است و این امر به صراحت بند د ماده ۳۶۸ ق.آ.د.م، موجب نقض رأی است.
3.  [بند ب ماده ۳۶۸] در فرآیند دادرسی، قواعد آمره مربوط به [مثال: ارجاع به کارشناسی متخصص در امور ساختمانی] نقض شده است. علیرغم پیچیدگی فنی موضوع و درخواست صریح موکل/اینجانب، دادگاه محترم از ارجاع پرونده به کارشناسی رسمی خودداری کرده است که این امر، نقض اصول دادرسی عادلانه و بی توجهی به راهکارهای کشف حقیقت است.

ج) نتیجه گیری و درخواست:

با عنایت به دلایل و جهات فرجام خواهی معنونه، از ریاست محترم و قضات عالی قدر دیوان عالی کشور، استدعای رسیدگی، نقض دادنامه شماره [شماره دادنامه تجدیدنظر] مورخ [تاریخ دادنامه تجدیدنظر] صادره از شعبه [شماره شعبه] دادگاه تجدیدنظر استان [نام استان] و ارجاع پرونده به شعبه هم عرض جهت رسیدگی مجدد را دارم.

با تجدید احترام،
نام و نام خانوادگی وکیل/فرجام خواه
(امضا)

پیوست ها:
1.  تصویر برابر با اصل دادنامه شماره [شماره دادنامه تجدیدنظر] مورخ [تاریخ دادنامه تجدیدنظر]
2.  تصویر برابر با اصل قرارداد مشارکت در ساخت
3.  تصویر برابر با اصل سند مالکیت
4.  وکالت نامه (در صورت وجود وکیل)

نمونه ۴: لایحه فرجام خواهی با تأکید بر عدم صلاحیت دادگاه

این نمونه، بر یکی از مهم ترین و اساسی ترین دلایل فرجام خواهی، یعنی عدم صلاحیت دادگاه صادرکننده رأی، تمرکز دارد.

بسمه تعالی
ریاست محترم دیوان عالی کشور

با عرض سلام و احترام،

فرجام خواه: آقای/خانم [نام و نام خانوادگی]، فرزند [نام پدر]، به شماره ملی [کد ملی]، به نشانی [نشانی دقیق پستی]
وکیل فرجام خواه: [مشخصات وکیل]
فرجام خوانده: آقای/خانم [نام و نام خانوادگی]، فرزند [نام پدر]، به شماره ملی [کد ملی]، به نشانی [نشانی دقیق پستی]

موضوع: لایحه فرجام خواهی نسبت به دادنامه شماره [شماره دادنامه تجدیدنظر] مورخ [تاریخ دادنامه تجدیدنظر] صادره از شعبه [شماره شعبه] دادگاه تجدیدنظر استان [نام استان] به دلیل عدم رعایت صلاحیت

الف) مشخصات دادنامه فرجام خواسته و سیر پرونده:

احتراماً، به استحضار عالی می رساند، در پرونده کلاسه [کلاسه پرونده بدوی] شعبه [شماره شعبه] دادگاه عمومی حقوقی [نام شهرستان]، دعوایی به خواسته [خواسته دعوا، مثال: مطالبه اجرت المثل ایام تصرف] توسط [نام خواهان بدوی] علیه [نام خوانده بدوی] مطرح گردید که نهایتاً منجر به صدور دادنامه شماره [شماره دادنامه بدوی] مورخ [تاریخ دادنامه بدوی] مبنی بر [خلاصه رأی بدوی] شد.

پس از تجدیدنظرخواهی اینجانب/موکل از رأی مزبور، پرونده به شعبه [شماره شعبه] دادگاه محترم تجدیدنظر استان [نام استان] ارجاع و آن شعبه محترم، طی دادنامه شماره [شماره دادنامه تجدیدنظر] مورخ [تاریخ دادنامه تجدیدنظر]، ضمن تأیید رأی بدوی، تجدیدنظرخواهی را مردود اعلام نمود. دادنامه قطعی صادره در تاریخ [تاریخ ابلاغ دقیق] به اینجانب/موکل ابلاغ گردیده است.

ب) دلایل و جهات فرجام خواهی:

اینجانب/موکل، ظرف مهلت قانونی مقرر، مستنداً به مفاد بند الف ماده ۳۶۸ قانون آیین دادرسی مدنی و سایر مقررات مربوطه، و بنا به دلایل و جهات ذیل، نسبت به دادنامه صدرالاشاره فرجام خواهی می نمایم:

1.  [بند الف ماده ۳۶۸] دادگاه محترم بدوی و متعاقباً دادگاه تجدیدنظر، در رسیدگی به این پرونده، صلاحیت ذاتی/محلی را رعایت ننموده اند. خواسته اصلی پرونده، [توضیح دهید خواسته چیست، مثال: مطالبه اجرت المثل ایام تصرف ملک مشاعی] بوده و [توضیح دهید چرا دادگاه صلاحیت نداشته، مثال: مال غیرمنقول موضوع دعوا در حوزه قضایی شهرستان [نام شهرستان دیگر] واقع شده است]. بر اساس ماده [شماره ماده، مثال: ۱۲ قانون آیین دادرسی مدنی]، رسیدگی به دعاوی مربوط به اموال غیرمنقول منحصراً در صلاحیت دادگاه محل وقوع مال غیرمنقول است.
2.  [بند الف ماده ۳۶۸] علیرغم اینکه در مراحل بدوی و تجدیدنظر، این ایراد صلاحیت از سوی اینجانب/موکل مطرح گردید، دادگاه های محترم به آن توجهی نکرده و رأی صادر نموده اند. عدم رعایت قاعده صلاحیت ذاتی/محلی از قواعد آمره بوده و تخلف از آن، موجب نقض رأی از سوی دیوان عالی کشور است. این نقض آشکار صلاحیت، نه تنها موجب تضییع حقوق موکل/اینجانب گردیده، بلکه بر اعتبار رأی صادر شده خدشه وارد ساخته است.

ج) نتیجه گیری و درخواست:

با عنایت به دلایل و جهات فرجام خواهی معنونه و به دلیل عدم رعایت صلاحیت ذاتی/محلی دادگاه های بدوی و تجدیدنظر، از ریاست محترم و قضات عالی قدر دیوان عالی کشور، استدعای رسیدگی، نقض دادنامه شماره [شماره دادنامه تجدیدنظر] مورخ [تاریخ دادنامه تجدیدنظر] صادره از شعبه [شماره شعبه] دادگاه تجدیدنظر استان [نام استان] و ارجاع پرونده به دادگاه صالح جهت رسیدگی را دارم.

با تجدید احترام،
نام و نام خانوادگی وکیل/فرجام خواه
(امضا)

پیوست ها:
1.  تصویر برابر با اصل دادنامه شماره [شماره دادنامه تجدیدنظر] مورخ [تاریخ دادنامه تجدیدنظر]
2.  تصویر برابر با اصل دادنامه شماره [شماره دادنامه بدوی] مورخ [تاریخ دادنامه بدوی]
3.  [سایر مستندات مرتبط با عدم صلاحیت، مثلاً سند ملک]
4.  وکالت نامه (در صورت وجود وکیل)

نکات کلیدی برای افزایش شانس موفقیت در فرجام خواهی

فرجام خواهی در دیوان عالی کشور، یک نبرد حقوقی تمام عیار است که تنها با آماده سازی دقیق و رویکردی استراتژیک می توان در آن به موفقیت دست یافت. تجربه نشان داده است که رعایت برخی نکات کلیدی، می تواند تفاوت بزرگی در نتیجه نهایی ایجاد کند و شانس نقض رأی فرجام خواسته را به طور چشمگیری افزایش دهد. این نکات، عصاره تجربیات حقوقی فراوانی است که در ادامه به آن ها اشاره می شود.

1. مشاوره با وکیل متخصص در امور فرجام خواهی: مرحله فرجام خواهی، ظرافت ها و پیچیدگی های خاص خود را دارد که از عهده هر وکیلی برنمی آید. مشورت و همکاری با وکیلی که در زمینه فرجام خواهی و رویه دیوان عالی کشور تخصص و تجربه کافی دارد، می تواند راهنمای بسیار ارزشمندی باشد. یک وکیل متخصص، با دیدگاهی عمیق تر، ایرادات قانونی را شناسایی کرده و لایحه ای قوی تر تدوین می کند.
2. تمرکز بر ایرادات شکلی و قانونی، نه صرفاً اعتراض به ماهیت رأی: این مهمترین درسی است که باید در فرجام خواهی آموخت. دیوان عالی کشور به دنبال اشتباه در تشخیص ماهیت دعوا نیست، بلکه ایرادات مربوط به نقض قوانین، عدم صلاحیت، یا عدم رعایت قواعد دادرسی را بررسی می کند. هرگونه تمرکز بر ماهیت دعوا که در مراحل قبلی نیز مطرح شده، فقط باعث اتلاف وقت و بی نتیجه ماندن لایحه می شود.
3. اهمیت مستندات و مدارک پیوست: هر ایراد قانونی که مطرح می کنید، باید با مستندات معتبر پشتیبانی شود. مثلاً اگر ادعای عدم ابلاغ صحیح دارید، مدارک مربوط به ابلاغ ناقص را ارائه دهید. اگر به سندی بی توجهی شده، تصویر آن سند را پیوست کنید. مستندات، زبان لایحه شما را گویاتر و ادعاهای شما را باورپذیرتر می کنند.
4. پرهیز از احساسی نویسی و رعایت اصول حقوقی: لایحه فرجام خواهی یک سند حقوقی است، نه یک بیان احساسی. از به کار بردن جملات احساسی، شکایت های شخصی و خارج از عرف حقوقی پرهیز کنید. زبان لایحه باید رسمی، مستدل، و مبتنی بر منطق حقوقی باشد. احترام به دادگاه و قضات، حتی در زمان اعتراض، ضروری است.
5. ارائه دلایل جدید (در صورت امکان و منطبق با قانون): گاهی اوقات، در مرحله فرجام خواهی، می توان به دلایل جدیدی استناد کرد که در مراحل قبلی مطرح نشده اند، البته به شرط آنکه این دلایل در راستای ایرادات شکلی و قانونی باشند و نه تغییر در ماهیت دعوا. این موضوع نیازمند مشورت با وکیل و بررسی دقیق امکان پذیری قانونی آن است.
6. رعایت ایجاز و وضوح در نگارش: قضات دیوان عالی کشور با حجم عظیمی از پرونده ها مواجه هستند. لایحه شما باید موجز، روشن، و دقیق باشد. از زیاده گویی و تکرار مکررات بپرهیزید. هر جمله باید حاوی اطلاعات مهم باشد و به وضوح به هدف اصلی لایحه کمک کند. ساختار منظم و هدینگ بندی مناسب، خوانایی را افزایش می دهد.

با در نظر گرفتن این نکات، مسیر فرجام خواهی می تواند به یک فرصت واقعی برای تصحیح یک اشتباه قضایی تبدیل شود. این مرحله، آزمونی برای دقت، دانش و مهارت حقوقی است و هرچه با آمادگی بیشتری در این میدان حاضر شوید، شانس موفقیتتان بالاتر خواهد رفت.

نتیجه گیری: مسیر عدالت، نیازمند همراهی تخصص

همان طور که در این راهنمای جامع مشاهده شد، فرجام خواهی در دیوان عالی کشور، آخرین و حیاتی ترین مرحله برای احقاق حق در پرونده های حقوقی است. این مرحله، نه تنها پیچیدگی های خاص خود را دارد، بلکه نیازمند رویکردی کاملاً متفاوت از مراحل دادرسی بدوی و تجدیدنظر است. موفقیت در فرجام خواهی، نه با بازگویی ماهیت دعوا و ابراز نارضایتی، بلکه با شناسایی دقیق ایرادات شکلی و قانونی رأی صادر شده و استناد مستدل به مواد قانونی مربوطه حاصل می شود.

ما در این مقاله سعی کردیم تا با ارائه تعریفی روشن از فرجام خواهی، تمایز آن با تجدیدنظرخواهی، تشریح شرایط و آرای قابل فرجام، تبیین دلایل قانونی نقض رأی بر اساس ماده ۳۶۸ قانون آیین دادرسی مدنی، و ارائه یک راهنمای گام به گام برای نگارش لایحه و نمونه های کاربردی، شما را در این مسیر حساس یاری کنیم. هدف ما توانمندسازی شما برای تنظیم لایحه ای بود که بتواند توجه دیوان عالی کشور را به ایرادات رأی جلب کرده و شانس نقض آن را افزایش دهد.

تجربه نشان داده است که هرچند مطالعه و آگاهی از قوانین، گام نخست و بسیار مهمی است، اما در عمل، نگارش یک لایحه فرجام خواهی قدرتمند نیازمند دانش عمیق حقوقی، مهارت نگارش قضایی و از همه مهم تر، تجربه فراوان در مواجهه با رویه های دیوان عالی کشور است. در این مرحله سرنوشت ساز، حتی کوچکترین اشتباه می تواند پیامدهای جبران ناپذیری به دنبال داشته باشد.

لذا، به تمامی افرادی که با چنین وضعیتی روبرو هستند، اکیداً توصیه می شود که از خدمات مشاوره حقوقی تخصصی بهره مند شوند. یک وکیل متخصص و باتجربه در امور فرجام خواهی، می تواند با بررسی دقیق پرونده شما، ایرادات پنهان را شناسایی کرده و لایحه ای تدوین کند که نه تنها از نظر حقوقی بی نقص باشد، بلکه از نظر نگارشی نیز حداکثر تأثیر را بر قضات عالی رتبه دیوان عالی کشور بگذارد. برای کسب اطلاعات بیشتر و دریافت مشاوره تخصصی در زمینه تنظیم لایحه فرجام خواهی حقوقی، می توانید با کارشناسان ما تماس حاصل فرمایید و یا از طریق فرم تماس در وب سایت، درخواست خود را ثبت نمایید. ما آماده ایم تا در این مسیر پر چالش، همراه و راهنمای شما باشیم و امید به عدالت را در دل شما زنده نگه داریم.